مقدمه:
كيفيت جوجه توليد شده به دو عاملبستگــي دارد. يكي مرگــ و مير كهميتواند ناشي از عفونت كيسه زرده يابندناف و آلودگــي به قارچ باشد و دومبستگــي به مقدار جوجههاي وازده وحذفي دارد كه اين مورد به فاكتورهايبيشتري بستگــي پيدا ميكند كه در جايخود بحث خواهد شد. بنابراين تلفات اوليه جوجههايتوليد شده را ميتوان به دو دسته تقسيمنمود: مرگــ و مير و حذف....
در اين مقاله سعي شده است بهطورتحليلي به شرح اين دو عامل با توجه بهتجربيات فارمي پرداخته شود.
مرگــ و مير:
عمدهترين علت مرگــ و مير اوليهعفونت كيسه زرده است كه بيشترينتلفات را در هفته اول زندگــي باعثميشود كه معمولا از روز سوم زندگــيشروع شده اوج آن در روز هفتم زندگــياست و بعد از آن به تدريج كاهش پيداكرده و حدودادر روز دهم مرگــ و ميرناشي از عفونت كيسه زرده به حالتعادي برگــشت ميكند.
بعد از عفونت كيسه زرده ميتوان ازعفونت بند ناف نام برد و در انتها آلودگــيقـــارچي كه متداولترين آن آلودگــي بهقــــارچ آســــپرژيـــلوس فوميگــاتوساست.
فاكتورهاي موثردر مرگــ و مير
1ـ عفونت كيسه زرده Yolk Infection
2ـ عفونت بندناف Omphalitis
3ـ آلودگــي قارچي Mold Infection
عفونت كيسه زرده و راههايانتقال آن:
همانطور كه گــفته شد متداولترين ورايجترين علت مرگــ و مير در هفته اولزندگــي است.
اجرام بيماريزا و غيربيماريزايزيادي در به وجود آوردن عفونت كيسهزرده دخالت دارند كه هم ميتواند ازطريق تخمدان به صورت انتقال عمودييا از طريق آلودگــي مجراي تخم يااويدوكت باعث عفونت كيسه زرده شودو يا آلودگــي از طريق پوسته تخم مرغصورت گــيرد كه اين راه بيشترين حالتوقوع عفونت كيسه زرده است.
راههاي انتقال آلودگــي درعفونت كيسه زرده
1ـ انتقال عمودي از طريق تخمدانOvarian Transmission
2ـ انتقال از طريق عفونت اويدوكتSalpingitis
3ـ انتقال از طريق آلودگــي پوسته EggContaminated
عوامل ايجادكننده:
ميكروارگــانيسمهاي مختلفي باعثآلودگــي و عفونت كيسه زرده شوند.باكتري E.coli سردسته اجرام ميكروبيدر عفونت زرده است كه هم ميتواند ازطريق عفونت اويدوكت باعث آلودگــيكيسه زرده شود و هم از طريق آلودهشدن پوسته تخم مرغ كه اين حالتمتداولترين شكل بروز عفونت كيسهناشي از E.coli ميباشد. علاوه برباكتري E.coliباكتريهاي ديگــري مثلپروتئوس و باسيلوس و... ميتوانندباعث عفونت زرده شوند.
در مواردي كه عفونت توسط باكتريE.coli ايجاد شده باشد محتويات عاديكيسه زرده كه سبز زرد رنگــ با قوام ويژهكيسه زرده است وقتي عفوني شد كيسهزرده به صورت زرد قهوهاي با قوامكازئوزي تا مايع زرد قهوهاي تغيير شكلپيدا ميكند.
در بعضي مواقع نفوذ جرم بيماريزااز ديواره كيسه زرده باعث انتشارآلودگــي از طريق پرده صفاق به كيسههايهوايي و حتي باعث تورم عفوني پردهقلب و همينطور پري هياتيت تورمعفوني پرده روي كبد ميشود.
درصد تلفات ناشي از عفونت كيسهزرده بستگــي به مقدار تخم مرغهايآلوده پاتوژنتيسه و همينطور تعداد جرمبيماريزا دارد.
در مواردي كه عفونت كيسه زردهناشي از سالمونلا باشد تابلوي كلينيكيبيماري تفاوت پيدا ميكند. عفونت كيسهزرده سالمونلايي مثل E.coli همميتواند از طريق زرده اتفاق بيافتد، هماز طريق پوسته تخم مرغ كه همانند فرمعفونت كليباسيلي انتقال از طريقپوسته تخم مرغ متداولتر است.بيشترين آلودگــي مربوط به دوسالمونلاي متحرك اينترايتيديس وتيفيموريوم هستند كه به شكل باليني در(Csubclinical) سكوم و كيسه صفراوجود داشته و تحت شرايط خاصي مثلاسترس يكباره تكثير پيدا كرده و ازطريق مدفوع دفع ميشوند در چنينمواقعي احتمال اين كه پوسته تخم مرغبه يكي يا هر دو نوع سالمونلا آلودهشود وجود دارد. اين آلودگــي ميتواند ازطريق آلوده بودن پوشال لانههايتخمگــذاري و يا آلوده بودن ناحيه كلوآكصورت گــيرد كه در هر دو حالت جرمبيماريزا احتمال دارد قبل از ضدعفونيشدن تخم مرغهاي قابل جوجهكشي بهداخل تخم مرغ نفوذ كرده باعث عفونتكيسه زرده شود. در اين حالت كيسهزرده فرم كازئوزي گــرفته و خشك وچروكيده به نظر ميرسد و از آنجايي كهجوجههاي آلوده از بدو تولد وهمينطور در روزهاي اول زندگــي جرمبيماريزا را دفع ميكنند باعث انتقالآلودگــي به جوجههاي سالم ديگــر شود(برخلاف ساير عفونتهاي كيسه زرده)در نتيجه تعداد بيشتري از جوجههايتوليد شده درگــير باكتري شده كه البتهديگــر فرم بيماري تغيير كرده و بهصورت بيماري سالمونلوز يا پاراتيفوزبروز ميكند. بنابراين افزايش مرگــ و ميرو افزايش حذف را به دنبال خواهدداشت.
از: دكترمحمدرضا صالحيقمي
كارشناس بيماريشناسي طيور
منبع : مجله صنعت مرغداري